Voor vrijwel alles in huis hebben we een specifieke plek: je jas hangt aan de kapstok, kleding ligt in de kast en bestek bevindt zich in de besteklade. Niet omdat deze spullen daar de hele dag moeten blijven, maar omdat het hun plek is wanneer ze niet worden gebruikt.
Voor je tong geldt hetzelfde. Hij speelt een rol bij eten, slikken, praten, lachen en zoenen. Maar waar berg je hem op als hij even niets te doen heeft? Deze plek wordt de tongrustpositie genoemd, en binnen de mondzorg is deze positie net zo belangrijk als de taken die de tong uitvoert tijdens slikken of praten.
Eerst voelen
Neem een moment om niets te doen met je mond: niet eten, praten, lachen of zoenen. Voel alleen.
Waar is je tong? Ligt hij onderin, tegen je ondertanden, zweeft hij, hangt hij als een hangmatje of voel je hem tegen je gehemelte? En je lippen: gesloten of op een kier? Hoe adem je: door je neus of mond?
Veel mensen hebben hier geen idee van, en dat is normaal. Net zoals je niet de hele dag nadenkt over de stand van je schouders. Het lichaam kiest automatisch een houding die na verloop van tijd comfortabel is geworden.
Tongrust is belangrijker dan je denkt
Tijdens een gesprek beweegt je tong voortdurend. Hij wordt breed en smal, maakt een gootje, raakt je tanden of kiezen, ligt op de mondbodem, om dan weer snel te bewegen om een andere klank te maken. Maar zodra je stopt met praten en luistert, heeft je tong even niets te doen. Ook dit is een rustmoment. Net zoals je na het schrijven ook niet met je pen blijft spelen, mag je tong na spreken terug naar de tongrustpositie.
Waar moet de tong zijn?
In een functionele tongrustpositie zijn de lippen ontspannen gesloten en adem je door de neus. Tanden en kiezen klemmen niet; er is een kleine ruimte tussen onder- en bovengebit. De tong ligt hoog, breed en licht aangezogen tegen het gehemelte, zonder druk op de tanden.
Probeer het zelf:
1. Laat je tong los onderin liggen.
2. Breng hem omhoog, met de punt vlak achter de boventanden.
3. Voel ook het middendeel en de zijkanten tegen het gehemelte.
4. Zuig licht aan, en laat weer los.
Een rustpositie moet ontspannen zijn.
Waarom is dit belangrijk?
Tanden en kaken ondervinden voortdurend druk van binnenuit door de tong, en van buitenaf door lippen, kin en wangen. Vooral de duur en frequentie van deze druk zijn belangrijk.
Wetenschappelijk onderzoek linkt afwijkende tongrustposities aan problemen zoals een open beet, een smalle kaak met scheve tanden en articulatieproblemen. Ook snurken en slaapapneu kunnen verband houden met een onjuiste tongpositie. Dit betekent niet dat een lage tongpositie automatisch deze problemen veroorzaakt — groei, anatomie, neusdoorgankelijkheid en gewoonten spelen ook een rol. Voor een OMFT-logopedist maakt de tongrustpositie deel uit van een breder beeld.
Kijk naar je kind
Observeer je kind terwijl het tv kijkt, tekent of gamet: zijn de lippen gesloten? Wordt er door de neus geademd? Wat gebeurt er met de mond wanneer het luistert in plaats van praat?
Vraag eens: "Waar is je tong op dit moment?" Laat ze dit ontdekken zonder voor te doen of te verbeteren. Kinderen geven soms verrassend nauwkeurige antwoorden, en dit bewustzijn is cruciaal: iets veranderen wat je niet voelt, is lastig.
Probeer het zelf
Stop met lezen. Sluit je mond, adem rustig door je neus en voel: waar is je tong? Waar lag hij voordat je begon te lezen?
Dit is het begin van het werk binnen OMFT: begin met waarnemen wat er gedurende de dag automatisch gebeurt. De belangrijkste gewoonte is misschien wel dat de tong na eten, praten, lachen en zoenen precies weet waar hij hoort te zijn.